حقوق جزایی بین الملل
محسن قدیری. یک شنبه ها 10الی 12.
دادگاه بین المللی را می توان به دو دسته تقسیم کرد:
1ـ حقوقی
1ـ1. دیوان بین الملل داد گستری لاهه هلند. i.c.j
۲ـ۱. دیوان حقوق بین الملل دریاها هامبورگ آلمان.
۳ـ۱. دادگاه حقوق بشر اروپای استراسبورگ فرانسه.
۴ـ۱. دادگاه حقوق بشر آمریکایی رسان خوزه کاستاریکا.
۵ـ۱. دادگاه حقوق بشرآفریقایی آدیس آبابا ایتیوپی
در دادگاه حقوقی شکایت علیه دولت ها است و در دادگاه کیفری شکایت علیه اشخاص حقیقی است.
در دیوان بین المللی داد گستری شکایت دولت علیه دولت است. دولت های عضوی می تواند علیه یک دیگر شکایت کند، دولتهای غیر عضو می تواند شکایت کند ولی اگر دولت عضو نباشد، باید موافق رسیدگی دولت عضو باشند.
اگر عضو به غیر عضو شکایت کند در صورت رسیدگی می شود که غیر عضو ادامه بدهند در غیر اینصورت به شکایت وی رسیدگی نخواهد شد افغانستان عضوی دادگاه آی سی جی است. دادگاه بین المللی کیفری افغانستان عضو دیوان حقوقی بین المللی دریا ها نیست مگر اینکه از ساحل دریاهای بهره مند، استفاده کنند.
1ـ ایران عضوی کنوانسیون دریایی 1982 می باشد
اعضای حقوق بشر دولتها در دادگاه های حقوق بشری باهم متشکاعنه فقط دولت ها است ولی شاکی هم دولت ها و هم افراد حقیقی و هم افراد حقوقی می توانند باشند
دادگاه کیفری در چهار نسل تقسیم می شود:
1ـ دادگاه نظامی توکیو و نورنبرگ که بعد از جنگ جهانی اول شکل گرفت به این نسل دادگاه نظامی اطلاق می شود. بیش از یک سال فعالیت داشت.و فعالیتشان خاتمه پیدا کرد.
2ـ یوگسلاوی سابق و رواندا است
نسل دوم از دادگاه ها، دادگاه های یوگسلاوی سابق و رواندا است در یوگسلاوی سابق جنایات بود که در بوسنی هرزگوین اتفاق افتاد در 4 و 5 سال صد و خرده هزار نفر قتل عام شدند و صد و خرده نفر مفقود اعلام شدند و بالای میلیون نفر اواره شدند فجایع زیادی اتفاق افتاد نسل زدایی اتفاق افتاد مخصوصا در سربرنتکا یا نتسا. نیروهای حافظ صلح سازمان ملل هلندی به دو طرف گفتند برای پایان دادن جنگ باید خلع سلاح شوید به جای دوطرف فقط مسلمانان را خلع سلاح کردند و خارج شدند بعد صربها ریختند در یک روز 8 هزار مسلمان را قتل عام کردند به این میگویند نسل زدایی در سربرتنتسا که با مداخله و مشارکت نیروهای حافظ صلح هلندی صورت گرفت ضمن اینکه در اینجا جنایات دیگری از تجاورزهای دسته جمعی و بارداری های دسته جمعی و ازدواجها اجباری اتفاق افتاد.
بعد در سال 1995 پیمان صلح شکل گرفت و برای بوسنی هرزگوین شورای ریاست جمهوری درست کردند این در صورتی بود که چهل و پنج در صد مسلمان و سی و دو درصد کروات و هفده در صد صرب بودند.
اگر مسلمانان پانزده در صد بودند باز شورای ریاست جمهوری می گذاشتند؟ هرگز.
دادگاه یوگسلاوی بیش از دوسال فعالیت کردند.
تشکیل چنین دادگاهی نوش دارو بعد از مرگ سهراب محسوب می شود. چرا اول جلوی جنایت را نگرفتند.
این دادگاه در سال2017 شکل گرفت بنام دادگاه کیفری در شهر لاهه.
در کنار این دادگاه، دادگاه دیگری بنام دادگاه بین المللی کیفری بنام رواندا شکل گرفت
جریان چه بود؟
در رواندا در طول صد روز هشتصد هزار نفر را قتل عام کردند یعنی روز هشت هزار نفر عمدتا با ساتور قصابی کشته شدند. دولت رواندا از کشور چین ساتور وارد و بین مردم پخش کردند. بافت رواندا قبیله ی است اقلیت هوتو و اکثریت توتسی در طول تاریخ اقلیت هوتو مورد حمایت استعمار گران بوده اند زمانیکه رئیس جمهور رواندا در فرودگاه کشته شد، رسانه ها و صدا و سیما به این بهانه مردم را علیه قوم توتسی تحریک کردند و مردم را به ساتور مسلح کردند و مردم را می کشتند و حتی نسبت به زنان اقلیت توتسی سازمان ملل گزارش می دهد زنان توتسی زنده نماند مگر اینکه مورد تجاوز قرار گرفت و تاسال 2005 دادستان شان مشترک بود فعالیتش 2015 خاتمه یافت.
در روندا در صد روز هشت هزار نفر با ساتور قصابی قتل عام شد اکثریت فتو و اقلیت توتسی است که مورد حمایت استعمار گران است.
3 ـ دادگاههای مختلط یا دو رگه ملی بین المللی جمعا شش تا است:
1ـ3. دادگاه کوزوو. 2ـ3. تیمور شرقی هردو در 2006 خاتمه پیدا کرد.3ـ3. دادگاه سیرالئون. 4ـ3. دادگاه ویژه لبنان در قتل رفیق حریری و دادگاه شهید عماد مغنیه. که تا الآن یک رأی صادر نکرده سالانه 60 میلیون دار خرج قضاتش می شود، کمک سوید به این دادگاه مشروط به این است که سه چهارم کمکها به قضات خارجی پرداخت شود.5ـ3. دادگاه ویژه کامبوج است. 6ـ3. دادگاه ویژه سنیگال است.
رسیدگی به جنایات چات که متهم به رفتار غیر اخلاقی بوده است. از 2013 شکل گرفته است.
همه این دادگاه ها اصل قانونی بودن جرم و جنایات را لحاظ نکرده. که اساسنامه اینها بعد از جنایت شکل میگیرد.
۲ـ دادگاه کیفری یا دیوان بین المللی کیفری i. c. c.
که مقر شان در شهر لاهه است. در سال 2003 تشکیل گردیده است.
3 ـ دادگاههای مختلط یا دو رگه ملی بین المللی جمعا شش تا است:
1ـ3. دادگاه کوزوو. 2ـ3. تیمور شرقی هردو در 2006 خاتمه پیدا کرد.3ـ3. دادگاه سیرالئون. 4ـ3. دادگاه ویژه لبنان در قتل رفیق حریری و دادگاه شهید عماد مغنیه. که تا الآن یک رأی صادر نکرده سالانه 60 میلیون دار خرج قضاتش می شود، کمک سوید به این دادگاه مشروط به این است که سه چهارم کمکها به قضات خارجی پرداخت شود.5ـ3. دادگاه ویژه کامبوج است. 6ـ3. دادگاه ویژه سنیگال است.
رسیدگی به جنایات چات که متهم به رفتار غیر اخلاقی بوده است. از 2013 شکل گرفته است.
همه این دادگاه ها اصل قانونی بودن جرم و جنایات را لحاظ نکرده. که اساسنامه اینها بعد از جنایت شکل میگیرد.
۲ـ دادگاه کیفری یا دیوان بین المللی کیفری i. c. c.
که مقر شان در شهر لاهه است. در سال 2003 تشکیل گردیده است.
تبیین دو اصطلاح
1ـ حقوق کیفری بین الملل یا حقوق جزای بین الملل
به مجموعهای از قوانین و مقررات حقوق داخلی که دارای یک عنصر فرا ملی یا خارجی بوده و با حقوق جزای داخلی مرتبط باشد، حقوق جزای بین الملل اطلاق میشود.
حقوق کیفری بین الملل ملی می باشد مثلا اگر خارجی در خاک ایران یا ایرانی در خارج ایران مرتکب جرم شود و در ایران یافت شود، طبق مقررات ایران محاکمه می شود
پس قانون حاکم بر جزای بین الملل حقوق جزای داخلی است
2ـ حقوق بین الملل جزایی
حقوق بینالملل کیفری متضمن تبیین قواعد و مقررات بینالمللی در زمینه تعیین شدیدترین رفتارهای مخل نظم و آرامش در عرصه بینالمللی به عنوان جنایات بینالمللی و تعیین مسئولیت افراد، مقامات مافوق نظامی و غیر نظامی، شرکتهای نظامی خصوصی و دولتها در ارتکاب این جنایات و همچنین تعیین دادگاههای صالح ملی و بینالمللی برای تعقیب، محاکمه و مجازات مرتکبین جنایات بینالمللی است
در بین الملل جزایی صلاحیت فقط مربوط به دادگاه بین المللی است؛ مگر اینکه اساسنامه دادگاه بین المللی صلاحیت را به دادگاه ملی داده باشد.
در رأس جنایات بین المللی چهار جنایت است:
1ـ جنایت نسل زدایی
2ـ جنایت علیه بشریت
3ـ جنایت جنگی
4ـ تجاوز ارضی و سر زمینی
تبیین دو اصطلاح دیگر
1ـ اصطلاح حقوق بشر
مربوط به انسان و حقوق ذاتی انسان در زمان صلح است.
2ـ اصطلاح حقوق بشر دوستانه
به حقوق انسان در زمان جنگ، حقوق بشر دوستانه اطلاق می شود
1398/7/14
انواع صلاحیتها در حقوق بین الملل
1ـ صلاحیت سر زمینی
2ـ صلاحیت شخصی
3ـ صلاحیت واقعی قانونی
4ـ صلاحیت جهانی
5ـ صلاحیت بین المللی
اما صلاحیت سر زمینی:
یعنی در داخل و در محدودۀ سرزمینی یک کشور یک حاکمیت وجود دارد. محدوده خشکی، دریایی و هوایی سر زمین یک کشور را تشکیل میدهد که در این محدوده دولتها از حاکمیت، استقلال، قدرت و اعمال قوانین بر خوردار است.
سایر اصول استثنا از این اصل است.
دلایل دلایل توجیه کننده اصل صلاحیت سر زمینی
1ـ استقلال و حاکمیت دولتها
قوانین کیفری جزء حقوق عمومی است چون سنبل و نماد اعمال حاکمیت در داخل کشور است به تعبیر غربیها: حقوق جزا شمشیر حکومت است، قانون مدنی ساده است به عنوان مثال ازدواج زوجین خارخی در ایران کجایش به قوانین ملی لطمه می زند؟ لذا، در امور مدنی و شهروندی بر خور داری از قوانین ملی خیلی راحته لذا، قانون شهروندی شامل اتباع و غیر اتباع می شود، اما در حقوق کیفری هر کشور میخواد قانون خود را اجرا کند لذا، در حقوق جزا کشورها زیر بار قانون جزایی خارجی نمی رود چون این امر را مخل با اسنقلال و حاکمیت خویش میداند لذا، مباحث حقوق جزا عام و عمومی محسوب می شود. اما حقوق مدنی جزء حقوق خصوصی است. حقوق جزا در حیطه قدرت کشورها محسوب می شود.اجرای مجازات در هر کشوری از ویژگیهای قدرت عمومی آن کشور محسوب می شود. قدرت عمومی در داخل کشور است وقتی سیاسی می شود لبه خارجی آن می شود استقلال
2ـ نظم عمومی پاپلیک الدر
نظم عمومی در کشورها وجود دارد و بر تمامی ساکنان این کشور جریان دارد، زیرا اصل صلاحیت سرزمینی شامل همه افرادی می شود که در این سرزمین زندگی می کند خواه تبعه باشد یا نباشد در اینجا هرگونه تخلفی که نسبت به قوانین کشور شکل پیدا کند در حکم اخلال نظم عمومی کشور است. نظم از دوتا جزء تشکیل شده است:
الف. اخلاق حسنه.
ب. عفت عمومی.
در هر کشوری مفهوم این عناوین عوض می شود لذا در کشورهای اروپایی مفهوم خلاق حسنه و عفت عمومی با کشورهای اسلامی متفاوت خواهد بود نظم عمومی و آسایش حاکم بر جامعه تمام ساکنین آن جامعه از آن بهره مند خواهد بود. نکته مهم: نقض قوانین و مقرارت موجب نقض نظم عمومی در آن کشور میشود و آسایش در جامعه از بین می رود.
3ـ اهداف مجازاتها
از اهداف مهم مجازاتها ارعاب و باز دارندگی است. با اجرای مجازات در محل ارتکاب یا وقوع جرم بخش مهم از اهداف مجازات محقق می شود و حتی سزابکاریا اعلام کرده است که اجرای مجازات در محل ارتکاب موجب اثر بخشی مجازات می شود و مجازاتها در محدوده داخل کشور مثمر ثمر می شود.
4ـ اصل قانونی بودن جرم و مجازاتها اصطلاح دیگر: اصل قانونمندی جرم ومجازاتها.
بر اساس این اصل، حقوق جزا در قلمرو جرمی که ارتکاب پیدا کرده، قابلیت اعمال و اجرا پیدا می کند.
چرا؟ اصل در قلمرو جرم که بوقوع پیوسته اولا جرم تعریف شده را اعلام می کند مجازاتش را هم مشخص و اعمال می کند فاعل فعل مجرمانه مشخص می شود. اولا جرم وجود دشته باشد (ماکنا معذبین حتی نبعث رسولا) سپس حکم به مجرمیت آن صادر کنیم. این از اصول مهم حاکم بر حقوق کیفری است. و با وجود این اصل ما جرایم را شناسای می کنیم و مجازات را مشخص و اعمال می کنیم. و مصادیق فعل مجرمانه با این اصل مشخص می شود.
اینها دلایل توجیه کننده اصل صلاحیت سر زمینی هستند.
اصل صلاحیت سر زمینی در چه کشورهای مورد پذیرش قرار می گیرد؟
1 ـ ایران
در ایران مواد 3 و4 قانون مجازات اسلامی سال 1392 اختصاص به اصل صلاحیت سر زمینی دارد.
2ـ کانادا
در کانادا، مهم ترین اصل اصل صلاحیت سرزمینی است در این کشور صلاحیت شخصی به صورت محدود مورد پذیرش قرار گرفته است. تابعیت مرتکب در سرزمین تأثیر در مجازات ها ندارد هرکس در خاک کانادا مرتکب جرمی شود مشمول اصل صلاحیت سر زمینی قانون مجازات آن کشور می شود چه تبعه باشد چه بیگانه.
3ـ لبنان
در نظام حقوقی لبنان هم اعلام کرده که اصل صلاحیت سرزمینی را باید به صورت دقیق در محدوده جغرافیایی خاک لبنان اعمال نماید و در محدوده خاک لبنان مورد پذیرش قرار داده است که ماده اول قانون مصوب 1362 لبنان مورد پذیرش است.
4ـ مصر
قانون مجازات مصر در مواده 1و2و3 و4 اصل صلاحیت سر زمینی را در حقوق کیفری مورد پذیرش قرار داده است.
5ـ فرانسه
در مورد فرانسه هم اصل صلاحیت سر زمینی را مورد پذیرش قرار داده است
6ـ انگلستان
اما در حقوق انگلستان هم اصل صلاحیت سر زمینی پذیرفته و هم ذکر کرده هیچ شخصی که در خارج از خاک انگلیس مرتکب جرم شده در انگلیس محاکمه نمی شود مگر به موجب قانون خاص.
در انگلیس اعمال سایر صلاحیتها به صورت خاص و استثنایی مورد پذیرش قرار می گیرد.
به موجب اثر بخشی مجازات می شود و مجازات ها در محدوده داخلی کشورها مثمر ثمر است.
در خصوص اصل صلاحیت سر زمینی برخی دانشمندان: معتقد است که اصل صلاحیت سرزمینی ناشی از روابط و پیوند است که بین اعضای یک جامعه با یکدیکر و با دولتها ایجاد می شود که این رابطه عنوان قرار داد اجتماعی را پیدا می کند و افرادی که در یک سر زمین معین اقامت می نماید، این افراد اطاعت و فرمانبری خویش را از قوانین آن سر زمین اعلام می نمایند زیرا اگر غیر از این بود آنجا را ترک می کردند چونکه ما نمی توانیم تابعیت را انتخاب نماییم ولی محل اقامت را می توانیم تغیر بدهیم. اگر تخلف یا مرتکب جرمی شد نقض قرار داد اجتماعی اینجا هست.
نکته: اختیار دست فرد است که چه سر زمینی را بپذیرد و این هم بر اساس تابعیت نیست در این موارد ما هرجا اقامت کردیم یعنی اعلام می کنیم که قرار بستیم که قوانین آنجا پذیرفتیم. اگر مرتکب جرم بشیم نقض قرار داد اجتماعی را انجام دادیم و این از دیدگاه رسو.
نکته در این است که: این دیدگاه بگوید که اختیار انسان در انتخاب سر زمین بدست اوست خواه تبعه باشد یا نباشد.
سزار بکاریا: اعلام کرده که هدف قانون حقوق کیفری حاکمیت نظم بر مرزهای کشور یا سرزمین است و محدوده سیاسی هر کشوری به مرزهای آن کشور خاتمه پیدا می کند. قوانین کیفری هم باید در محدودۀ مرزها اعمال شود.
سزار بکاریا: اعمال صلاحیت در خصوص جرایم ارتکابی در خارج از کشور مخالفت می کند و این را به معنی انتقام قاضی ملی از کشورهای خارج میداند. و بر این اساس قاضی ملی صرفا باید حافظ نظم و حقوق داخلی باشد. از اینرو هر جرمی که امنیت داخلی را برهم می زند باید در همان محل مورد تأدیب و مجازات قرار بدهد که و آثار شوم جرم ارتکابی را باید از بین ببرد.
آثار و نتایج اصل سر زمینی بودن مجازات
1ـ صلاحیت تقنینی سرزمینی است در اینجا صلاحیت قانون گذاری صرفا درون مرزی و صرفا شامل جرایم ارتکاب یافته در همان سرزمین می شود.
2ـ صلاحیت سرزمینی قضایی
صلاحیت دادگاه های ملی منحصر به محدودۀ سرزمین است یعنی دادگاه ملی نسبت به جرایم که در کشورهای دیگر صلاحیت ندارد.
استثنا: اگر یک ایرانی در خارج مرتکب جرمی شود و در ایران یافت شود امکان محاکمه او وجود دارد.
3ـ اعتبار سرزمینی احکام جزایی
این احکام که توسط محاکم ملی صادر می شود این فقط در این سرزمین اعتبار و مجرا خواهد بود اعتبار صلاحیت سرزمینی به معنای قابلیت اجرا در محدوده این سرزمین و این خاک است. اینها و نتایج اصل صلاحیت سرزمینی بودن مجازات ها است.
بحث جدید
مصونیت کیفری یا جزایی اشخاص حقیقی
اشخاص حقیقی دو گونه اند:
1ـ مقامات داخلی
مثلا درانگلستان رئیس کشور از هر گونه مسئولیتی مبرا است و هر عملی که انجام بدهد فرض بر عدم خطای پادشاه است فرض بر عدم وقوع جرم از ناحیه شخص پادشاه است.
در فرانسه نمایندگان مجلس در خصوص جرایم مصونیت از جرم دارد مگر اینکه مرتکب جرم مشهود شود.
2ـ مقامات خارجی
مقامات خارجی که از مصونیت بر خوردار است شامل مامورین دیپلماتیک، سفیر، کاردار و دیپلمات ها و خود کنسولها می شوند. در بین این افراد دائره مصونیت کنسولها از کمتر از مأمورین دیپلمات ها است گسترش کنسولگریها نشانگر روابط کشورها است مثلا در لکزامبورک فقط یک سفارتخانه کوچک داریم چون تعداد افراد ما در آن کشور کم است سطح روابط پایین است
پس کنسولگریها تابع نظام روابط دولتها و اتباع شان است. در سطح دنیا مزایای و مصونیتهای کنسولها دارند کمتر از مصونیتهای مأمورین دیپلماتیک است. اینها مشمول صلاحیت سرزمینی نمی شود
میزان مصونیتها برای مأمورین دیپلماتیک بیشتر از مأمورین کنسولگری ها است مثلا اگر یک مأمور کنسولی مرتکب جنایت شود ممکن است از سوی مقام قضایی ممکن بازداشت شود و دادگاه محل ارتکاب جرم حق مجازات او را خواهد داشت.
دو نوع مصونیت داریم
1ـ مصونیت قضایی
مصونیت قضایی میگوید هیچکدام از دادگاه ها و مقامات قضایی حق احضار، بازذ=داشت زندانی کردن دیپلمات و سفیر را نخواهد داشت در نظام قضایی کشور حق دست رسی به سفیر را نخواهند داشت.
2ـ مصونیت از تعرض
مصونیت از تعرض به این صورت که دادگاه ملی باید دستور حفاظت از متهمان صادر کند یا افراد سفیر کارمندان سفارت باید در کشور پذیرنده مورد حمایت واقع شود دولت موظف به حمایت و حفاظت از مکانهای دیپلماتیک هستند سفارتخانه و منزل سفیر جزء اینها است.
سایر مقامات که مصونیت دارد
مقامات سازمانهای بین المللی مثلا مسئول دفتر سازمان ملل در تهران کار کنان سازمان های بین المللی در واقع مساوی با دیپلمات محسوب می شود قضات دادگاه های بین المللی کیفری و از طرف دیگر نمایندگان دولتها در سازمان های بین المللی همه اینها از مصونیت بر خوردارند یعنی در هر سرزمین که هستند دولت حاکم حق محاکمه آنان را ندارد.
1398/8/12
انصراف از مصونیت
دیپلمات های هر کشوری در کشور دیگر دارای مصونیت مطلق است اگر جرمی مرتکب شود دارای در کشور محل ارتکاب قابل محاکمه نیست بلکه دولت متبوعش پاسخگوی جرایم وی می باشد. ولی اگر کارمندان سازمانهای بین المللی مرتکب جرم شود مانند قچاق مواد مخدر، مصونیت وی مطلق نیست درینصورت سازمان ملل رسما اعلام سلب مصوینت نماید در کشور محل ارتکاب قابل محاکمه است.
اسلام و اصل سرزمینی
از دیدگاه اسلام سرزمینی بنام دار الاسلام سه دارد:
1ـ به سر زمین گفته می شود که اکثریت مسلمان و احکام اسلامی در آن جاری باشد.
2ـ به سر زمین گفته می شود که اگرچه مسلمانان در اقلیت به سر ببرند اما در آن سر زمین می تواند به احکام اسلامی عمل نمایند.
3ـ به سر زمین گفته می شود که اکثریت مسلمان باشد و کم و بیش به احکام اسلام عمل شود.
تعریف اول مال خود ما است.
در سرزمین اسلامی دو نوع اقامت وجود دارد:
1ـ آنهای که اقامتشان دائمی است به اصطلاح تبعه آن کشور محسوب می شود.
2ـ بیگانه و یا مسلمانانی که اقامتشان موقت است که به آن مسأمین گفته می شود.
اصل سر زمینی در زمینه کشتیها و هواپیماها
هواپیما و کشتی به منزله خاک یک کشور محسوب می شود بنابراین اگر جرمی در کشتی ها و هواپیماها یک کشور واقع شود جرم ارتکاب یافته در قلمرو آن کشور محسوب می شود با این وصف اصل حاکم بر جرائم ارتکابی
دراین وبلاگ مطالب ديني،مذهبی،سياسي واجتماعي جالبی رامشاهده خواهی نمود